De muziek
De Vier Jaargetijden uitgelegd
Wat elk van Vivaldi's vier jaargetijden uitbeeldt, beweging per beweging, ontleend aan de sonnetten die in 1725 samen met de muziek werden gedrukt.
Boek het Vier seizoenen-concert ↗Kort antwoord
Vivaldi's Vier Jaargetijden zijn vier vioolconcerten, elk in drie delen en elk vergezeld van een sonnet. De lente brengt vogelgezang, stormen en een landelijke dans. De zomer brengt hitte en een hevige storm. De herfst brengt een oogst en een jacht. De winter brengt ijs, een vuur en regen. Wikipedia dateert ze rond 1718 tot 1723 en vermeldt dat ze in 1725 in Amsterdam werden uitgegeven.
Wat het werk is
De Vier Jaargetijden, in het Italiaans Le quattro stagioni, zijn vier vioolconcerten van Antonio Vivaldi, door Wikipedia bestempeld als de bekendste van zijn werken. Hij schreef ze rond 1718 tot 1723, tijdens zijn jaren aan het hof van Mantua, en ze werden in 1725 in Amsterdam gedrukt als de eerste vier van twaalf concerten in Il cimento dell'armonia e dell'inventione, Opus 8. Elk concert heeft drie delen en een sonnet in drie delen dat erbij past. Wie de sonnetten schreef is onbekend, hoewel Vivaldi dat zelf gedaan zou kunnen hebben.
De lente, het eerste concert
De lente staat in E majeur, gecatalogiseerd als RV 269. In het openings-Allegro begroeten vogels het seizoen, murmelen beekjes en kondigen onweersbuien het aan voordat de vogels hun gezang hervatten. Het langzame deel, een Largo in cis mineur, toont een geitenhoeder die in een weide naast zijn trouwe hond in slaap is gevallen, en Wikipedia merkt op dat de blaffende hond in de altviool te horen is. Het slot-Allegro pastorale laat nimfen en herders dansen op het geluid van doedelzakken. Het duurt ongeveer tien minuten.
Zomer, de storm
Zomer, in g-mineur en gecatalogiseerd als RV 315, opent met mens en kudde die in de hitte wegkwijnen, met zingende vogels en een noordenwind die de briesjes wegvaagt. De partituur draagt de aanwijzing "Languor caused by the heat". In het middendeel kan de herder niet rusten, uit vrees voor bliksem, donder en zwermen insecten. Het slot-Presto is een gewelddadige storm met hagel die het koren verwoest. Het duurt ongeveer elf minuten, en de storm is het deel waarop de strijkers het hardst inhakken.
Herfst, de oogst en de jacht
Herfst staat in F-majeur, gecatalogiseerd als RV 293. Het openings-Allegro viert de oogst met dans en gezang, en menig drinker is al snel in slaap gevallen. Het Adagio molto in d-mineur sust iedereen in slaap, en Wikipedia citeert de opmerking in de partituur dat de dronkaards zijn ingedommeld. Bij zonsopgang in het finale deel trekken jagers eropuit met hoorns, geweren en honden. Het gewonde wild vlucht en sterft. Wikipedia geeft ongeveer elf minuten voor het concerto.
Winter, ijs en vuur
Winter staat in f-mineur en is gecatalogiseerd als RV 297. Mensen rillen in ijzige sneeuw, stampvoeten en klappertanden. Het Largo in Es-majeur biedt rustige, tevreden dagen bij het vuur terwijl buiten de regen valt. In het slot-Allegro lopen ze voorzichtig over het ijs, vallen, en haasten zich eroverheen terwijl het kraakt, terwijl de wind door het huis blaast. Wikipedia besluit zijn beschrijving met de regel dat de winter zijn eigen geneugten meebrengt. Ongeveer negen minuten muziek.
Waarom de sonnetten ertoe doen
De sonnetten geven de luisteraar een verhaal om te volgen: een blaffende hond, een storm, een jacht, krakend ijs. Ze vertellen je niet hoe je je moet voelen, alleen wat de strijkers nabootsen. Bij een concert helpt het om het sonnet van het volgende seizoen te lezen voordat de muziek begint, of om het één keer te horen en dan te lezen. Het ensemble kan de seizoenen spelen in de volgorde waarin Vivaldi ze drukte, of in een andere.
Programmamuziek voordat de term bestond
Wikipedia beschrijft de vier concerti als baanbrekende programmamuziek, waarin de instrumenten wordt gevraagd dingen te schilderen die buiten de muziek liggen. Elk volgt het snelle, langzame, snelle plan van die tijd. Het verschil zit in de extra laag: de sonnetten die met de partituur werden gedrukt, en die speler en luisteraar vertellen wat elke passage nabootst.
Gepubliceerd in Amsterdam
Wikipedia zegt dat het werk in 1725 werd gepubliceerd door Michel-Charles Le Cène in Amsterdam, als de eerste vier van de twaalf concerti in Il cimento dell'armonia e dell'inventione, Opus 8. De titel betekent The Contest Between Harmony and Invention. De reeks is Vivaldi's Opus 8, en de vier seizoenen zijn daarin genummerd één tot vier. Wikipedia merkt op dat de Vier Seizoenen de bekendste van Vivaldi's werken zijn, ook al vormen ze een derde van de reeks.
Hoe lang duurt het hele gebeuren
Wikipedia schat de vier concerto's op ongeveer 10, 11, 11 en 9 minuten, dus in totaal 40 tot 43 minuten. Een concert in Palazzo Zaguri voegt andere stukken toe, waardoor de avond langer duurt dan alleen de Vier Jaargetijden. Op de boekingspagina staat geen speelduur vermeld, alleen een aanvangstijd per datum. Omdat uw avond een vast eindpunt heeft, controleer uw bevestiging voordat u een diner boekt.
Veelgestelde vragen
Wie schreef de sonnetten?
De auteur is onbekend, volgens Wikipedia. Mogelijk schreef Vivaldi ze zelf, omdat elk sonnet drie delen heeft die overeenkomen met de drie bewegingen.
Wanneer werd het gepubliceerd?
In 1725 in Amsterdam, als onderdeel van Opus 8, volgens Wikipedia.
Wat is de totale speelduur van de vier concerto's?
Volgens Wikipedia in totaal ongeveer 40 tot 43 minuten.
Bronnen